Με όπλο της την λαϊκή στήριξη, επί επτά χρόνια η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με πρωτοφανείς, αλλεπάλληλες κρίσεις. Τις αντιμετώπισε όλες επιτυχώς στο πεδίο. Της έλειψε κάτι; Ναι! Η αδυναμία να προβλέψει και να αντιμετωπίσει τον πιο ύπουλο εχθρό: Την συντονισμένη προσπάθεια αποσταθεροποίησής της. Και αντί να στρέψει τα πυρά της προς τον πραγματικό εχθρό, στράφηκε στο εσωτερικό της καταβροχθίζοντας τα παιδιά της.
Κρίση στον Έβρο, πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία, πόλεμος στη Μέση Ανατολή, πόλεμος στο Ιράν, ενεργειακή κρίση και στο βάθος επισιτιστική. Ουδέποτε καμιά κυβέρνηση, ουδέποτε λαός – και μάλιστα σε μια χώρα σαν η συνεχώς απειλούμενη με casus belli πατρίδα μας (που βγαίνει και από μια δεκαετή οικονομική κρίση) – αντιμετώπισε τέτοια συσσώρευση παγκόσμιων και εσωτερικών δεινών.
Και όμως! Στάθηκε αρκετή μια επίθεση κατασκευασμένης σκανδαλολογίας, σε συνδυασμό με πομφόλυγες μιας διαλυμένης αντιπολίτευσης, που υπόσχεται τα πάντα στους πάντες, ενός εσμού εφευρετών της θεσμοθετημένης διαφθοράς (βλέπε νόμους ΠΑΣΟΚ για να εξαφανιστεί το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου, βλέπε ΣΥΡΙΖΑ που ψήφισε Ποινικό Κώδικα ενώ είχε προκηρύξει πρόωρες εκλογές) για να παραδώσει τα επιτεύγματά της στους σκευωρούς.
Στην Ελλάδα, όλοι αυτοί οι κατασκευαστές του ρουσφετιού, της συνωμοσιολογίας και των σκανδάλων (μέχρι στη νήσο Μαργαρίτα της Βενεζουέλας έφθασε η χάρη του ΣΥΡΙΖΑ χωρίς να ανοίξει μύτη), παριστάνουν τους ανίδεους και τους κατάπληκτους.
Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που είτε βρέθηκαν στη φυλακή, είτε είχαν μετατρέψει ολόκληρο όροφο στον ΟΤΕ σε κέντρο παρακολούθησης, είτε πέθαναν στο εδώλιο του κατηγορουμένου στην υπόθεση του σκανδάλου Κοσκωτά.
Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που επιμένουν πως έπρεπε να κλείσουν της τράπεζες την επομένη της εκλογής τους και των χορών στο Σύνταγμα – για να καταλήξουν να υπογράψουν το πιο επαχθές μνημόνιο και να δεσμεύσουν το σύνολο της δημόσιας περιουσίας για έναν αιώνα, αποδεχόμενοι υπερπλεονάσματα και πλεονάσματα ως το… 2060!
Αυτοί οι άνθρωποι αξιοποιούν κάθε τι για να χτυπήσουν την κυβέρνηση, της οποίας η μοναδική ευκαιρία είναι να περάσει στην αντεπίθεση, σταματώντας τους ιπποτισμούς προς πάσα κατεύθυνση και να φερθεί ιπποτικά προς τον ίδιο της τον εαυτό, εγκαταλείποντας ακατανόητες ενοχές.
Δεν σώζονται με τα πραγματικά προβλήματα, χρειάζονται και τα «σκάνδαλα»
ΟΠΕΚΕΠΕ, δικογραφίες με τη μορφή της σαλαμοποίησης, φήμες, ψίθυροι, διαρροές, υποκλοπές, Predator, έρχονται και κάθονται πάνω στα πραγματικά προβλήματα, που μια (διαλυμένη) αντιπολίτευση η οποία κυριολεκτικά σιχαίνεται τον ίδιο της τον εαυτό, εκμεταλλεύεται μήπως και σώσει το τομάρι της.
Το πόρισμα του Αρείου Πάγου για τις υποκλοπές πέρασε και έφυγε χωρίς να γίνει σημαία. Τα ρουσφέτια (ως αποτέλεσμα μιας ανίκανης και αδιάφορης διοίκησης – αν και η γραφειοκρατία και τα κατεβασμένα τηλέφωνα δεν είναι αδυναμία, αλλά σύστημα διακυβέρνησης με σκοπό την διαφθορά) έχουν εξελιχθεί σε μέγα σκάνδαλο. Και όλα αυτά έρχονται, όπως μόλις ανέφερα, και κάθονται πάνω στα πραγματικά προβλήματα, όπως η ακρίβεια, ως αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων κρίσεων.
Όχι όπως τότε που δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα με δανεικά λεφτά, αλλά και πάλι βλέπαμε τις τιμές να ανεβαίνουν στα ύψη και είχαμε τον Τσοχατζόπουλο να υπόσχεται «Παρατηρητήριο Τιμών» και τον Κουλούρη να… καταδιώκει τα οπωροκηπευτικά, διαφημίζοντας τις φθηνές πατάτες.
Επειδή, όμως, η αλλοπρόσαλλη αντιπολίτευση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την ακρίβεια – όπως δεν την αντιμετώπισε όταν βρέθηκε στην κυβέρνηση – χρειάζονται όλα τα άλλα: Η σκανδαλολογία, οι εξεταστικές, οι προκαταρκτικές, οι υποκλοπές, το Κράτος Δικαίου, η ευρωπαϊκή εισαγγελία.
Αν κάποιοι ευθύνονται προφανώς θα υποστούν τις συνέπειες. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να διαλυθεί μια ολόκληρη χώρα, μια ολόκληρη παράταξη, μια ολόκληρη κυβέρνηση.
Για να πάμε πού; Στην κατάσταση που επικρατεί σε πανίσχυρες και πλούσιες χώρες που πάνε από εκλογές σε εκλογές; Το αντέχουμε ως χώρα;
Δεν βρίσκει τα λεφτά η πλουσιότερη χώρα και θα τα βρουν οι εγχώριοι τυχοδιώκτες
Θα χρησιμοποιήσω αυτή τη φορά το παράδειγμα της Νορβηγίας.
Η απόδειξη ότι αυτή η κρίση δεν μοιάζει με καμία άλλη και πως δεν υπάρχει χώρα με ανοσία στις ενεργειακές κρίσεις είναι τα τελευταία γεγονότα στη Νορβηγία, την μεγαλύτερη παραγωγό υδρογονανθράκων ευρωπαϊκή χώρα και πρώτη στον κόσμο σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Είναι η απόδειξη της φαιδρότητας και του τυχοδιωκτισμού κομμάτων και εκκολαπτόμενων κομμάτων που δηλώνουν ότι έχουν τη λύση στο τσεπάκι τους.
Την προηγούμενη Δευτέρα, το νορβηγικό κοινοβούλιο αποφάσισε την προσωρινή μείωση του φόρου στη βενζίνη και στο ντίζελ. Στην πετρελαιοπαραγωγό Νορβηγία, η ενέργεια ήταν έξι φορές ακριβότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ήδη από το 2024. Με τον πόλεμο στο Ιράν, η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο.
Ωστόσο, η κυβέρνηση μειοψηφίας των Εργατικών ήταν αντίθετη με το μέτρο, διότι το ποσό των 6,3 δισ. κορωνών (δηλαδή μόλις 560 εκ. ευρώ, ποσό μικρό για μια χώρα σαν τη Νορβηγία) δεν υπάρχει καταγεγραμμένο στον Προϋπολογισμό.
Δηλαδή δεν βρίσκει η Νορβηγία τα λεφτά και θα τα βρουν το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά, ο Βελόπουλος, ο Νατσιός, ο Τσίπρας και όλοι οι νέοι επίδοξοι σωτήρες. Εκτός και αν όλοι αυτοί οι φωστήρες ενώσουν τα μυαλά τους και καταφέρουν να βρουν λύση που δεν βρίσκει η πλουσιότερη χώρα της Ευρώπης.
Αλλά και εκεί υπάρχουν λαϊκιστές, οι οποίοι κάθε τόσο ρίχνουν την κυβέρνηση. Στην περίπτωση των μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, ένα από τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση, το Κόμμα του Κέντρου αποσκίρτησε και ψήφισε μαζί με την αντιπολίτευση.
Το γεγονός προκάλεσε την αντίδραση του υπουργού των Οικονομικών, του Εργατικού Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος δήλωσε πως «οι δημοσιονομικές συμφωνίες πρέπει να τηρούνται».
Στο ζενίθ το κόστος ζωής
Κι’ αυτό διότι ακόμη και η ζάπλουτη Νορβηγία, που τροφοδοτεί με υδρογονάνθρακες όλη την Ευρώπη επηρεάστηκε υπερβολικά από την τελευταία πολεμική κρίση και είδε το κόστος της ζωής να αυξάνει.
Επιπλέον, οι τιμές των καυσίμων ανέβηκαν από 26 ως 30 κορώνες το λίτρο, ενώ με τα μέτρα που ψηφίστηκαν οι τιμές στη βενζίνη θα πέσουν κατά 5 κορώνες το λίτρο και του ντίζελ κατά 3 κορώνες.
Και οι ειδικοί λένε πως το ποσό των 33 δισ. κορωνών που συνέλεξε η χώρα από φόρους το 2025, μπορεί να εξανεμιστεί σε δυο εβδομάδες.
Και μάλιστα τη στιγμή που σήμερα η κορώνα είναι πολύ πιο ισχυρή από το ευρώ, γεγονός που θα έπρεπε να ενισχύει την αγοραστική δύναμη.
Σ’ αυτήν την πλούσια χώρα, οι έρευνες έδειξαν ότι μόνο ένα 12% δηλώνει ότι δεν έχει επηρεαστεί από την κρίση.
Δεν είναι η πρώτη φορά που νορβηγική κυβέρνηση κινδυνεύει με κατάρρευση λόγω των τιμών της ενέργειας – αν και πρόκειται για την χώρα με τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη ιστορικά Η κατάρρευση της νορβηγικής κυβέρνησης τον Φεβρουάριο του 2025 υπήρξε η απόδειξη ότι δεν υπάρχει χώρα με ανοσία σε μια ενεργειακή κρίση.
Αν και το κλίμα στη Νορβηγία είναι από τα πιο ψυχρά στην Ευρώπη, το ηλεκτρικό ρεύμα ήταν πάντα φθηνό. Γι’ αυτό και η κατανάλωση ρεύματος στη χώρα είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο.
Όταν, λοιπόν, οι τιμές άρχισαν να ανεβαίνουν, τα επιδόματα που υιοθέτησε η κυβέρνηση δεν ήταν αρκετά και η πολιτική πίεση αυξήθηκε. Κι’ αυτό διότι η χώρα επηρεάστηκε από τις ρυθμίσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών αρχών Ενέργειας, με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι Νορβηγοί δεν καταλάβαιναν για ποιο λόγο να εξάγουν φθηνή ηλεκτρική ενέργεια και να την επανεισάγουν ακριβότερα.
Δύο κυβερνητικές κρίσεις σε έναν χρόνο!
Αυτό ήταν και το επιχείρημα του ευρωσκεπτικιστικού κόμματος του Κέντρου, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει τον συνασπισμό και να πέσει η κυβέρνηση του Εργατικού πρωθυπουργού Γιόνας Γκαρ Στέρε.
Τότε, τον Φεβρουάριο του 2025, πέρσι δηλαδή, ο αρχηγός του Κόμματος του Κέντρου και (άκουσον άκουσον) υπουργός των Οικονομικών Τρίγκβε Σλάγκσβοντ Βέντουμ, εγκατέλειψε την κυβέρνηση βροντοφωνάζοντας ότι ήλθε η ώρα η Νορβηγία να πάρει πίσω τον έλεγχο των τιμών ενέργειας. Σηκώθηκε κι’ έφυγε παίρνοντας μαζί του και σχεδόν τους μισούς υπουργούς! Παραιτήθηκαν 8 από τα 20 μέλη της κυβέρνησης – ανάμεσά τους οι υπουργοί Οικονομικών, Άμυνας και Δικαιοσύνης.
Έτσι, η «κοκκινοπράσινη» κυβέρνηση που είχε σχηματιστεί το 2021, έμεινε χωρίς Δεδηλωμένη στη Βουλή, η χώρα πήγε σε εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2025, οπότε και πάλι σχηματίστηκε κυβέρνηση μειοψηφίας από τους Εργατικούς, η οποία στηριζόταν στα κόμματα της αριστερής συμμαχίας (Σοσιαλιστές, Κομμουνιστές, Πράσινοι και Κεντρώοι).
Δηλαδή και η επόμενη εργατική κυβέρνηση, αναγκάστηκε να στηριχθεί στο κόμμα που της αφαίρεσε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία μόλις έναν χρόνο πριν. Με αποτέλεσμα το ίδιο αυτό κόμμα να μην ακολουθήσει την κυβερνητική γραμμή και να ψηφίσει με την αντιπολίτευση.
Σημειώστε ότι η Νορβηγία δεν είναι μέλος της ΕΕ, αλλά είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και οι Νορβηγοί Εργατικοί επιθυμούν καλές σχέσεις με τις Βρυξέλλες και η χώρα έχει υιοθετήσει χιλιάδες ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Μια πολιτική που ενισχύθηκε και από την κρίση στις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και την επιβολή δασμών εκ μέρους του προέδρου Τραμπ. Άλλωστε, τα δύο τρίτα των νορβηγικών εξαγωγών κατευθύνονται προς την ΕΕ.
Με τους λαϊκιστές δεν βγάζεις άκρη!
Αλλά με τους λαϊκιστές δεν βγάζεις άκρη – ούτε και αν κυβερνάς την πλουσιότερη ευρωπαϊκή χώρα!
Τελικά, στις εκλογές της 8ης Σεπτεμβρίου 2025, την πρώτη θέση κατέλαβαν οι Εργατικοί (28%), το Συντηρητικό Κόμμα της πρώην πρωθυπουργού Έρνα Σόλμπεργκ βρέθηκε στην τρίτη θέση (για πρώτη φορά από το 2009), ενώ το ακροδεξιό λαϊκιστικό Κόμμα της Προόδου (23,9%) βρέθηκε στη δεύτερη θέση, εξασφαλίζοντας 47 έδρες – τις περισσότερες στην ιστορία του, αφού διπλασίασε τις δυνάμεις του από το 2021. Η κεντροδεξιά συμμαχία έλαβε το 46,4% των ψήφων και 81 έδρες.
Στο μεταξύ, η κόκκινη-πράσινη συμμαχία (μαζί με τους Εργατικούς) έλαβε το 49,2% και κέρδισε 88 έδρες, με τον Στέρε να παραμένει μεν πρωθυπουργός, αλλά σε μονοκομματική κυβέρνηση μειοψηφίας, «στηριζόμενη» (λέμε τώρα) από τα υπόλοιπα κόμματα της αριστερής συμμαχίας.
Η δε πλειοψηφία των βουλευτών στο νορβηγικό κοινοβούλιο αντιμάχεται την είσοδο στην ΕΕ. Ο λόγος για το Κόμμα του Κέντρου, το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Αριστεράς, το Χριστιανοδημοκρατικό Λαϊκό Κόμμα και το Κόμμα της Προόδου. Όλοι αυτοί αύξησαν τις έδρες τους από 73 σε 81. Οι Εργατικοί είναι σχεδόν μοιρασμένοι και μόνο τρία κόμματα (Συντηρητικοί, Φιλελεύθεροι και Πράσινοι) επιθυμούν την είσοδο στην ΕΕ. Αλλά όλοι μαζί έπεσαν από τις 47 έδρες στις 35.
Δηλαδή από εκλογές σε εκλογές, τα πράγματα χειροτερεύουν. Και η ακροδεξιά θριαμβεύει ακόμη και στην πλουσιότερη χώρα!
Εδώ να σημειώσουμε ότι και τον Ιανουάριο του 2020, το ακροδεξιό Κόμμα της Προόδου είχε εγκαταλείψει την μπλε-πράσινη συμμαχία, δηλαδή την τότε τετρακομματική κυβέρνηση μειοψηφίας.
Και γιατί έφυγαν; Όχι επειδή δεν χτίστηκαν αρκετές κατοικίες για τα νέα ζευγάρια, ούτε επειδή δεν δόθηκαν τα αναγκαία κονδύλια στην υγεία για να μειωθούν οι ουρές στα νοσοκομεία. Αλλά επειδή η κυβέρνηση επέτρεψε να επιστρέψουν στην πατρίδα τους μια Νορβηγίδα και το βαριά άρρωστο 5χρονο παιδί της, που ζούσαν σε ένα στρατόπεδο στη Συρία!
Πρόκειται για το κόμμα στο οποίο είχε προσχωρήσει ο διαβόητος Α. Μπρέβικ που το 2011 είχε πραγματοποιήσει την σφαγή σε μια κατασκήνωση νέων στο νησί Ουτόγια, σκοτώνοντας 69 νέα παιδιά. Αυτός, είχε εγκαταλείψει το κόμμα αργότερα, επειδή… δεν ήταν αρκετά ακροδεξιό!
Μαύρος χρυσός σε μαύρο πολιτικό τοπίο
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα όπου ο πετρελαϊκός τομέας αντιπροσωπεύει άνω του 14% του ΑΕΠ, πάνω από το 40% των εξαγωγών και 160.000 άμεσες θέσεις εργασίας.
Χάρη στον μαύρο χρυσό, μια χώρα 5,5 εκ. ψυχών απέκτησε το 1990 την μεγαλύτερη κρατική εταιρεία επενδύσεων παγκοσμίως, ένα Ταμείο (Norwegian Government Petroleum Fund) με ενεργητικό σχεδόν 12 τρις κορώνες (1,166 τρις ευρώ). Το 2006 μετονομάστηκε σε Government Pension Fund Global, δηλαδή έγινε Ταμείο το οποίο διασφαλίζει το ασφαλιστικό σύστημα, λειτουργώντας υπέρ των επομένων γενεών.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το Όσλο σχεδιάζει να εθνικοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος του δικτύου της αγωγών αερίων μετά τη λήξη πολλών συμβάσεων παραχώρησης το 2028. Άλλωστε, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Νορβηγία έγινε ο μεγαλύτερος προμηθευτής αερίου στην Ευρώπη.
Χάρη στα έσοδα από τον μαύρο χρυσό, το κράτος είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας (DNB), του τηλεπικοινωνιακού παρόχου (Telenor) και της πετρελαϊκής εταιρίας Equinor.
Το δίκτυο αγωγών αερίου ανήκει στην Gassled, δημιουργήθηκε το 2003 από τις πετρελαϊκές εταιρίες, της οποίας το κράτος κατέχει το 46,7% μέσω της κρατικής ιδιοκτησίας εταιρίας Petoro, ενώ ένα άλλο 5% ανήκει στην Equinor. Δηλαδή κατέχει την πλειοψηφία των μετοχών.
Ήδη από το 2021, η κρατική εταιρία Equinor έλαβε άδεια για αύξηση παραγωγής και εξαγωγών φυσικού αερίου από δύο κοιτάσματα (Troll και Oseberg) για την κάλυψη της ευρωπαϊκής ζήτησης. Διότι από τότε υπήρχαν ανησυχίες για μειωμένη τροφοδοσία της Ευρώπης και επομένως εκτόξευση των τιμών.
Όσον αφορά στο Ταμείο Πλούτου, όπου διοχετεύονται τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες, μπορεί να διαθέσει κάποια χρήματα για έκτακτες ανάγκες, αλλά, βάσει νόμου, όχι πάνω από το 3% ετησίως.
Και μπορεί σήμερα το Ταμείο να διαθέτει περιουσιακά στοιχεία άνω των 2 τρις δολαρίων, αλλά οι εκταμιεύσεις για άλλους σκοπούς υπερβαίνουν το προβλεπόμενο 3%. Το 2025 το ποσό ήταν 54 δις δολάρια, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού της χώρας.
Και αυτό είναι το βασικότερο επιχείρημα κατά των λαϊκιστών που θεωρούν ότι τα χρήματα αυτά μπορούν να διατίθενται αφειδώς σε άλλους σκοπούς.
Επομένως, ακόμη και μια χώρα σαν τη Νορβηγία, που κυριολεκτικά κάθεται πάνω στα πετρέλαια, όχι μόνο πιέζεται από την κρίση, αλλά και δεν μπορεί να δει κυβέρνηση να στεριώνει.
Οπότε, ας σταματήσουμε να τρώμε τις σάρκες μας και ας ρίξουμε μια ματιά στη Νορβηγία…
*Η Σοφία Βούλτεψη είναι Βουλευτής Β3 Νοτίου Τομέα Αθηνών ΝΔ, δημοσιογράφος
